U prva tri mjeseca ove godine trošak ugovora o djelu na nivou centralne administracije zabilježen je u iznosu od preko 4,2 miliona eura, evidencije su Akcije za socijalnu pravdu (ASP).

U prvom mjesecu ove godine izdatak za ovu vrstu usluge bio je više od 430 hiljada eura, u februaru je zabilježeno preko dva miliona eura, a prošlog mjeseca više od 1,7 miliona, pa je ukupni tromjesečni izdatak preko 4,2 miliona eura.

Budžetom je ove godine za isplatu angažovanja u centralnoj administraciji po ovoj vrsti ugovora opredijeljeno nepunih 16 miliona eura. To znači da je u prva tri mjeseca ove godine prikazani trošak oko 26 odsto od ukupno opredijeljene godišnje sume.

I prošle godine je izdatak za ugovore o djelu bio preko 16 miliona eura.

Već deceniju i po ova vrsta radnih angažovanja je široko rasprostranjena ne samo na nivou centralne administracije, već i lokalnim nivoima, kao i kod državnih i lokalnih preduzeća, a vidljivo je i da političke partije, koje dobijaju javni novac, koriste ovu vrstu angažovanja.

Posebna Komisija za analizu i praćenje ugovora o djelu i ugovora o obavljanju privremenih i povremenih poslova Vlade Crne Gore saopštila je nedavno da je broj takvih ugovora u protekloj godini smanjen za oko 17 odsto. „To ipak nije dovoljno za stvarno rješenje ovog široko rasprostranjenog problema“, smatra ASP.

U isto vrijeme, podaci ASP-a pokazuju da je u prva tri mjeseca ove godine izdatak za konsultantske usluge iznosio preko 4,3 miliona eura, od čega je za januar prikazano oko 710 hiljada, u februaru  više od 1,9 miliona, a u martu nepunih 1,7 miliona eura.

Za trošak konsultantskih usluga, projekata i studija Budžetom je za ovu godinu opredijeljeno 50,6 miliona eura.

Iz značajnog dijela javnosti već godinama se ukazuje da su ugovori o djelu, ali i dijelom konsultantski ugovori, često nedozvoljena „prikrivena“ zaposlenja politički, nepotistički i interesno povezanog kadra i „prečica“ su za ulazak u javnu upravu.

Centralnu administraciju čine uposleni u upravno-pravosudnom sistemu (ministarstva, Skupština, predsjednik, uprave, zavodi, sekretarijati, sudovi, tužilaštva), u zdravstvu i obrazovnom sistemu.

Bez kontrole Budžetske inspekcije

ASP je nedavno saopštila da joj je iz Budžetske inspekcije saopšteno da angažovanja po osnovu ugovora o djelu nijesu u njenoj nadlženosti, jer se ta lica ne mogu smatrati zaposlenima u javnom sektoru.

Postupajući po prijavi ASP-a, u odnosu na jednu sos prjavu, iz Budžetske inspekcije su citirali iz Zakona o zaradama zaposlenih u javnom sketoru ko su lica koja se smatraju zaposlenima i u odnosu na koje je ta inspekcija nadležna.

Nije prošao predlog za krivično djelo

U okviru javne rasprave o izmjenama Krivičnog zakonika Crne Gore protekle godine, ASP je bila preporučila Ministarstvu pravde da se razmotri mogućnost prepoznavanja novog krivičnog djela koje bi se ticalo protivpravnih radnih angažovanja posredstvom ugovora o djelu ili sličnih oblika, ali je predlog odbijen.

ASP je cijenila da je to jedini način da se koliko toliko zaustavi široko rasprostranjena praksa angažovanja ljudi posredstvom ugovora o djelu za redovna i sistematizovana radna mjesta, a u poslednje vrijeme i putem konsultantskih ugovora.

ASP je tada napomenula da su ovu praksu svojevremeno uvele vlade Demokratske partije socijalista, a da svaka promjena vlasti dovodi do uvećanja izdataka za ove svrhe i u kasnijim fazama uvećava ukupan broj uposlenih u javnom sektoru zemlje, a uprkos potrebi optimizacije preglomazne javne administracije.

Imajući u vidu raširenost ovog problema, koji se u značajnoj mjeri vezuje za pitanja političke korupcije („glas za posao“) ili konflikta interesa („posao po poznanstvu“), ASP je cijenila da je društvena neprihvatljivost ovog postupanja već dostigla razmjere da može biti predmet krivičnog zakonodavstva kroz propisivanje posebnog krivičnog djela.

Ipak, radna grupa Ministarstva pravde odbila je taj predlog, pod šturim obrazloženjem da „ne postoji analiza koja bi opravdala uvođenje ovog krivičnog djela.“

Akcija za socijalnu pravdu

Napomena: Tekst je izvorno objavljen u Novini Dan i Portalu Dan https://www.dan.co.me/vijesti/drustvo/sporna-zaposljavanja-i-konsultanti-kostali-8-5-miliona/