Centralna administracija je za pola godine za ugovore o djelu potrošila više od 9,7 miliona eura, ili nepunih 61 odsto od ukupno predviđene godišnje budžetske sume za tu svrhu.

U isto vrijeme, trošak za konsultantske usluge iznosio je 14,7 miliona eura, što je oko 29 odsto od projektovanog budžetskog iznosa. To pokazuje monitoring studija koju je “Danu” dostavila Akcija za socijalnu pravdu (ASP).

Ugovor o djelu nije radni, već obligacioni odnos. Zakon o obligacionim odnosima propisuje da se ugovorom o djelu poslenik (preduzimač, izvođač radova) obavezuje da obavi određeni posao (izrada ili opravka neke stvari ili izvršenje nekog fizičkog ili intelektualnog rada i slično), a naručilac se obavezuje da mu za to plati naknadu.

Kao takvi, ugovori o djelu trebalo bi da predstavljaju izuzetke u državnoj administraciji, ali su već godinama veoma izraženi i zaključuju se i za redovne poslove utvrđene aktima o sistematizaciji radnih mjesta. Tokom godina su ugovori o djelu u velikoj mjeri postali “prečica” za zapošljavanje u javnom sektoru uglavnom politički, nepotistički ili interesno povezanog kadra. To se u praksi realizuje tako što se sa određenim licem prvo zaključi ugovor o djelu, koji se potom produžava, a u nekom trenutku to lice u državnom organu dobije ugovor o radu i tako se zaposli za stalno.

Zaključivanjem ovakvih ugovora o djelu, a za redovne poslove u državnim organima, krši se princip jednake dostupnosti radnih mjesta u državnoj administraciji, koji je propisan Zakonom o državnim službenicima i namještenicima.

– Za pola godine potrošeno je 60 odsto godišnjeg budžeta za ugovore o djelu. Po osnovu isplata za ugovore o djelu, u prvih šest mjeseci 2026. godine realizovano je 9.715.156 eura. U januaru je potrošeno 430.525 eura, u februaru 2.094.144 eura, u martu 1.718.828 eura, u aprilu 2.372.555 eura, u maju 1.277.500 eura, a u junu 1.821.604 eura. Kada se ima u vidu da je budžetom Crne Gore za 2026. godinu za izdatak po osnovu ugovora o djelu opredijeljeno 15.983.664 eura, proizilazi da je u polugodišnjem periodu potrošeno 60,7 odsto od ukupno planirane sume – konstatovano je u monitoring studiji.

Budžetom Crne Gore za ovu godinu za izdatak konsultantskih usluga predviđeno je ukupno 50.642.209 eura, dok je u prvom polugodišnjem periodu za ovaj izdatak isplaćeno 14.767.064 eura, što je 29,1 odsto od ukupno opredijeljene godišnje sume.

– Za konsultantske usluge u januaru je potrošeno 710.921 eura, u februaru 1.971.864 eura, u martu 1.689.927 eura, u aprilu 2.876.961 eura, u maju 2.467.312 eura, dok je u junu za ovu svrhu izdvojeno 5.050.079 eura. Konsultantske usluge uobičajeno se ugovaraju za ekspertsku pomoć od strane stručnjaka za određene oblasti, koji pružaju stručnu podršku i daju odgovarajuće savjete – navodi se u monitoring studiji.

Inače, centralnu administraciju čine uposleni u upravno-pravosudnom sistemu zemlje, zdravstvenom i obrazovnom sistemu.

Prikrivena zapošljavanja

U praksi su prisutni brojni primjeri da se budžetska pozicija konsultanske usluge koristi za “prikrivena zapošljavanja” partijskog, nepotističkog ili interesno povezanog kadra u javnoj upravi.

Napomena: Tekst je objavljen u Novini Dan i na Portalu Dana https://www.dan.co.me/vijesti/drustvo/za-ughovorie-o-djielu-i-konsultantie-potroshili-24-miliona/